طراحی وب سایت، مهارت ساخت و راه اندازی صفحات وب است. اولین بار یک وب سایت در سال 1991 میلادی توسط تیم آقای بِرنِرز لی (Berners Lee)، در یک آزمایشگاه در دانشگاهی در کوه های آلپ سوئیس راه اندازی شد. در ابتدا سایت ها با کدهای ساده HTML نوشته می شد و سایت ها حالت استاتیک داشتند و هیچ انیمیشن یا قابلیتی مثل پخش موزیک، فیلم، عکس با افکت های خاص، قابلیت تعامل با کاربر نداشتند و کم کم با مرور زمان با به وجود آمدن انواع زبان های برنامه نویسی تحت وب مثل HTML، CSS، JavaScript، JQuery، SASS و خیلی زبان های دیگر، ظاهر سایت حالت زیباتر، پویاتر و انعطاف پذیرتری به خود گرفت. با گذشت زمان با به روی کار آمدن زبان هایی مثل PHP، JPS، ASP، ASP.NET و زبان های دیگر، ساختار سایت ها تغییر کرد و گرافیک زیباتری پیدا کردند و تعاملات کاربران با سایت بسیار بیشتر شد و سایت ها قابلیت هایی مثل درگاه بانکی، پایگاه داده برای ذخیره ی اطلاعات مشتریان و کاربران پیدا کردند. حتی سایت ها قابلیت واکنش گرایی پیدا کردند یعنی سایت ها در هر دستگاهی با هر ابعاد و رزولوشن قابل نمایش شدند.
در کل طراحی سایت به مراحل ساخت و طراحی یک وب سایت و ساخت پایگاه داده ی اینترنتی برای ارائه خدمات یا معرفی یک شرکت یا هر کسب و کاری گفته می شود.
طراحی وب سایت 4 مرحله دارد:
1-طراحی wireframe یا طرح بندی کلی صفحات سایت: در این مرحله باید با توجه به نیازهای مشتری و نوع سایت ابتدا یک نمای کلی از سایت طراحی کرد و یک نقشه ی کلی از صفحات و جایگاه و چیدمان المان ها و عناصر مختلف تعیین کرد.
2-طراحی گرافیک سایت: در این مرحله با استفاده از نرم افزارهای مخصوص، طراحی و رنگ بندی و گرافیک سایت انجام می شود.
3-کدنویسی و برنامه نویسی سایت: بعد از دو مرحله قبلی، نوبت به برنامه نویسی سایت می رسد. در این مرحله با توجه به نیازهای مشتری و مدل سایتی که قرار است طراحی شود روش های مختلفی وجود دارد. یکی از این روش ها سیستم های مدیریت محتوا مانند وردپرس است یا روش های دیگری مثل استفاده از فریم ورک های اختصاصی که از صفر برنامه نویسی می شود و تصمیم اینکه از کدام مورد استفاده شود بسته به نیاز مشتری و هزینه ای که مدنظرش است برمی گردد.
4-راه اندازی سایت به صورت کامل: بعد از سه مرحله قبل، به مرحله آخر کار یعنی راه اندازی سایت در بستر جهانی اینترنت می رسیم. در این مرحله ابتدا باید یک هاست مناسب و سپس نام دامنه متناسب با کسب و کارمان را انتخاب کنیم و سایت را پیکربندی کرده و در دسترس عموم قرار دهیم.
یک طراح سایت وظایف مختلفی دارد: برای راه اندازی یک سایت حرفه ای به دو تیم نیاز است. یک تیم برای طراحی بخش ظاهر سایت (front-end) و یک تیم برای طراحی بخش کدهای سمت سرور یا همان طراحی و ساخت قسمت مدیریت (back-end) است. front-end سایت شامل تمامی بخش ها و کدهای سایت است که در معرض دید عموم و بازدیدکنندگان سایت است و برای این قسمت نیاز به زبان های برنامه نویسی به زبان های HTML، CSS، JavaScript و غیره نیاز است. قسمت back-end سایت، تمامی کدهای سمت سرور و کدهایی که توسط کاربر سایت قابل دیدن نیست را می گویند. تیم back-end مسئول کدنویسی ساختار و ستون های اصلی یک سایت را بر دوش دارد و معمولا برای back-end از زبان هایی مثل PHP، Python، ASP و غیره استفاده می شود.
انواع طراحی سایت:
سایت ها به دو دسته کلی تقسیم می شوند:
1-سایت های استاتیک 2-سایت های داینامیک.
سایت های استاتیک:
در این نوع سایت ها تنها قسمت front-end کار می کند و هر کدام از صفحات یک سایت به صورت جدا طراحی شده و در سرور بارگذاری می شود. در این نوع سایت ها، مدیر سایت نمی تواند محتوای سایت را تغییر دهد و باید طراحی سایت (کدنویسی) یاد بگیرد یا یک طراح سایت استخدام کند تا تغییرات را انجام دهد. در حال حاضر با به وجود آمدن سیستم های مدیریت محتوای حرفه ای مانند وردپرس از سایت های استاتیک خیلی کم استفاده می شود. در حال حاضر فقط برای طراحی سایت های شرکتی کوچک یا سایت هایی که تا مدت ها محتوای آنها تغییری نمی کند از مدل استاتیک استفاده می شود.
سایت های داینامیک:
این سایت ها پویا هستند و هر دو بخش front-end و back-end آنها برنامه نویسی می شوند. در این سایت ها وظیفه پویاسازی سایت بر عهده برنامه نویسان بخش back-end است و ممکن است هر روز چندین بار بخش هایی از سایت تغییر کند یا صفحات جدیدی ایجاد شوند.
مشاغل دیگری مرتبط با طراحی سایت هستند که برای موفقیت یک سایت تلاش می کنند تا سایت به درآمد بالایی برسد. مثل گرافیست سایت که بخش های گرافیکی سایت مثل طراحی لوگو، دکمه ها، بنرهای تبلیغاتی بر عهده آنها است. مثل متخصص دیجیتال مارکتینگ که با داشتن یک استراتژی خوب می تواند با رقبای خودش رقابت کند و بیشترین فروش را از ترافیک سایت داشته باشد. مثل متخصص تولید محتوا که محتواهای یونیک و جدیدی ایجاد کند تا بتواند از موتورهای جستجو ترافیک خوبی را دریافت کند. مثل متخصص سئو که با بهینه کردن محتواها می تواند رتبه سایت را در موتورهای جستجو در صدر جستجوها قرار دهد که همین کار باعث بازدید بیشتر و در نهایت فروش بیشتر می شود. مثل متخصص طراحی تجربه کاربری یا همان UX که صفحات و مراحل خرید یا هر کاری که کاربر باید در سایت انجام دهد را برای کاربر راحت می کند. مثل متخصص طراحی رابط کاربری یا همان UI که باعث می شود یک سایت از نظر ظاهر بسیار جذاب و کاربر پسند شود و کاربر زمان بیشتری در سایت شما بماند.
هر کسی برای طراحی سایت خودش یک هدفی دارد و سایت های مختلف برای هدف های مختلفی طراحی می شوند مثل سایت های فروشگاهی، سایت های خبری، سایت های شخصی، سایت های شرکتی، سایت های دانشگاهی، سایت های آموزشی و غیره و امروزه برای تمامی مشاغل و کارها یک سایت راه اندازی می شود.
طراحی سایت خوب باید ویژگی های زیر را داشته باشد:
1-طراحی حرفه ای رابط کاربری یا UI
2-طراحی حرفه ای تجربه کاربری یا UX
3-طراحی سایت با متدهای روز دنیا:
وقتی وارد سایتی می شوید که طراحی قدیمی دارد فکر می کنید که مطالب آن هم قدیمی است ولی وقتی وارد سایتی می شوید که طراحی آن جدید است ناخودآگاه زمان بیشتری داخل آن سایت می مانید.
4-سرعت مناسب بارگذاری سایت در دستگاه های مختلف:
یعنی سایت شما در دستگاه های مختلف مثل لپ تاپ، تبلت، موبایل و هر دستگاه دیگری با سرعت مناسب و خوبی بارگذاری و لود شود.
5-واکنشگرا یا responsive بودن سایت:
یعنی سایت شما در هر دستگاهی با هر سایز و اندازه ای بدون مشکل در ترتیب نمایش متن ها یا اندازه عکس ها به بهترین شکل ممکن نمایش داده شود.
6-استفاده از تصاویر بهینه در سایت: در زمان طراحی سایت، از تصاویر مختلف و بسیار زیادی استفاده می شود که اگر سایز و حجم آنها بهینه نباشد کاربران تجربه خوبی کسب نمی کنند و در ضمن حجم زیادی از اینترنت آنها استفاده می شود و دفعات بعد ترجیح می دهند که وارد سایت شما نشوند.
7-کدنویسی روان و استاندارد: یکی از ویژگی های اساسی برای یک سایت خوب، کدنویسی استاندارد است که اگر هر زمان خودتان یا هر فردی خواستید آن را به روز کنید به راحتی اینکار را انجام دهید و دچار سردرگمی نشوید.
8-بهینه سازی سایت برای موتورهای جستجو: منظور همان سئوی سایت شما است که اگر در موتورهای جستجو مثل گوگل به خوبی بهینه شده باشد، به زودی با ترافیک خوبی که از گوگل دریافت می کنید، کسب و کارتان رونق می گیرد. اگر کدنویسی سایت شما استاندارد نباشد حرفه ای ترین سئوکارها نیز نمی توانند رتبه سایت شما را در گوگل بالا ببرند.
9-بالا بردن امنیت سایت: این قسمت خیلی مهم است چون بعد از اینکه کسب و کارتان رونق پیدا می کند تمامی اعتبار کسب و کارتان به سایت شما برمی گردد و اگر سایت شما هک شود تمام اعتبارتان از بین می رود.
تا اینجای مقاله متوجه شدیم که طراحی سایت از دو طریق کدنویسی و با سیستم های مدیریت محتوا مثل وردپرس امکانپذیر است. هر کدام مزیت ها و معایب خودشان را دارند ولی در بحث طراحی سایت با کدنویسی، سایت شما بسیار وابسته به برنامه نویسان و تخصص آنها می شود و برای هر تغییر کوچکی باید با آنها در ارتباط باشید و هزینه بر است. اما در طراحی سایت با وردپرس نیاز به تخصص برنامه نویسی نیست و هزینه بر هم نیست. وردپرس در 27 ماه مِی سال 2003 توسط مَت مولِنوِگ (Matt Mullenweg) فقط برای وبلاگ نویسی راه اندازی شد. بعد از گذشت مدتی این پروژه توسعه داده شد و به صورت یک برنامه منبع باز و رایگان در اختیار همه قرار گرفت. اما با طراحی و کدنویسی افزونه ها و قالب های حرفه ای وردپرس، امروزه هر نوع قالب وردپرسی اعم از وبلاگی، مجله ای، خبری، شرکتی، مشاور املاک، شخصی، فروشگاهی، پزشکی، آموزشی و غیره را می توانید پیدا کنید و با آن سایت مرتبط با کسب و کار خود را راه اندازی کنید.
چون این سیستم مدیریت محتوا یا Content Management System یا CMS متن باز بود، افراد زیادی روی آن کار کردند و ویژگی های زیادی را به آن اضافه کردند و اکنون به محبوب ترین CMS جهان تبدیل شده است و بیش از 34 درصد از سایت های جهان با این CMS ساخته شده اند. CMS یا همان سیستم مدیریت محتوا به معنای سیستم نرم افزاری است که به کاربران در ایجاد، مدیریت و اصلاح محتوا در یک وب سایت بدون نیاز به دانش تخصصی کمک می کند. همانطور که گفتیم وردپرس یک نرم افزار رایگان، منبع باز یاopen source و تحت وب است که با زبان PHP نوشته شده است و با پایگاه داده MySQL طراحی شده است و همچنین از زبان های CSS، HTML و JavaScript نیز استفاده می کند، دارای افزونه های بسیار زیادی است، با موتورهای جستجو سازگاری بالایی دارد، دارای کاربری راحت و آسانی می باشد.
افرادی که از وردپرس استفاده می کنند دو دسته هستند:
1-افرادی که در زمینه توسعه وردپرس فعالیت می کنند و افزونه های (پلاگین) جدیدی برای آن می نویسند.
2-افرادی که هیچ تجربه کدنویسی ندارند و ترجیح می دهند برای تجارت خود یک وب سایت داشته باشند. افزونه های وردپرس، نرم افزارهای کوچکی هستند که قابلیت های جدیدی را به وردپرس اضافه می کنند که با آنها می توان سایت وردپرسی جذابتری داشت. افزونه ها مثل: Jetpack، Word fence Security، Yoast و غیره.
وردپرس قالب های زیادی دارد که به آن تم (theme) نیز می گویند و با آنها می توان ظاهر سایت مثل طرح، تایپوگرافی، رنگ و نحوه چیدمان عناصر را در صفحه سفارشی سازی کرد.
برای طراحی سایت با وردپرس مواردی که نیاز داریم عبارتند از:
1-آشنایی با فضای وب
2-خرید دامنه و هاست و انتخاب نام مناسب برای وب سایت
3-نصب وردپرس و آشنایی با رابط کاربری آن
4-انتخاب یک قالب وردپرسی مناسب بر اساس نوع فعالیت وب سایت
5-انتخاب افزونه هایی که برایتان کاربردی هستند.
6-ساخت صفحات اصلی سایت
7-تولید محتوا و سئو.
از نظر امنیتی هیچ سیستم مدیریت محتوایی 100% ایمن نیست ولی هر روز یک جامعه ای از برنامه نویسان روی امنیت وردپرس کار می کنند. طراحی سایت با وردپرس مزایای زیادی دارد از جمله:
1-مدیریت آسان: فقط کافی است به اینترنت متصل باشید و سپس وارد پنل مدیریت وب سایت خود شوید و تمام کارهای لازم را انجام دهید.
2-برای آپدیت سایت خود به ویرایش کد نیازی نیست چون وردپرس یک سیستم خودگردان است.
3-سئوی خوب: کدهای وردپرس بسیار تمیز و ساده هستند و موتورهای جستجو بسیار راحت آنها را ایندکس می کنند و در هر زمینه ای که جستجویی انجام شود، سایت مورد نظر بسیار سریع پیدا می شود.
4-پشتیبانی کامل به زبان فارسی دارد.
در نهایت 11 دلیل برای استفاده از سیستم مدیریت محتوا:
1-عدم داشتن تجربه در برنامه نویسی: نیازی به تخصص برنامه نویسی وجود ندارد و هر کسی می تواند از آن استفاده کند.
2-همکاری و دسترسی آسان: این سیستم به چندین نفر این امکان را می دهد که نه تنها به وب سایت شما دسترسی داشته باشند بلکه به راحتی در پروژه های مختلف با یکدیگر به صورت تیمی همکاری کنند و CMS فایل ها را در یک مخزنی ذخیره می کند و به اشتراک می گذارد و نیازی به ارسال فایل ها برای همدیگر نیست.
3-ابزارهای سئوی پیشرفته: تعدادی افزونه دارند که به سئوی سایت شما در موتورهای جستجو بسیار کمک می کنند و البته باز هم به تیم تخصصی سئو نیاز دارید ولی تا حدی هشدارهای لازم را در مورد سئو به شما می دهد.
4-امنیت بالا: در جامعه امروزه امنیت برای هر کسب و کاری حرف اول را می زند و یک تیم توسعه دهنده هر روز روی امنیت وردپرس کار می کنند.
5-هزینه موثر و مقرون به صرفه: اگر یک وب سایت ثابت داشته باشید هزینه نگهداری آن بسیار بالا است و برای هر تغییری باید با طراح و توسعه دهنده سایت خود در تماس باشید ولی با وردپرس خودتان هر لحظه با اتصال به اینترنت و با هر دستگاهی می توانید تغییرات دلخواهتان را بدهید.
6-نصب آسان و راحتی دارد.
7-هزاران قالب و افزونه رایگان دارد.
8-به روز رسانی مُداوم دارد و با نصب افزونه، قابلیت بکاپ گیری منظم دارد.
9-می توان قالب سفارشی برای خود طراحی کرد.
10-با زبان فارسی سازگاری دارد.
11- قابلیت ایمیل مارکتینگ دارد.
در این مقاله ابتدا تاریخچه ای از طراحی وب سایت بیان شد و مراحل طراحی وب سایت گفته شد که 4 مرحله اساسی دارد. مشاغلی که در کنار یک طراح وب سایت مورد نیاز است نیز بیان شد. سپس دو نوع طراحی سایت بیان شد یکی با کدنویسی و دیگری با سیستم های مدیریت محتوا مثل وردپرس. مزایا و معایب هر کدام گفته شد و بیان شد که برای هر کسی بدون هیچ تخصصی طراحی سایت با وردپرس بسیار آسان و کم هزینه است و برای شروع و راه اندازی هر کسب و کاری نیاز به یک سایت است که 24 ساعته فعال باشد و مشتری یا مخاطب در هر لحظه از شبانه روز به آن مراجعه کند و خدمات خود را دریافت کند.